با نگاهی گذرا به پژوهش های نقد آثار ادبی به جایگاه مهم سبک شناسی در این تحقیقات پی برده می شود. در سبک شناسی اعمال ادبی صرف نظر از شکل لغوی آن ها به زیبایی شناسی و ارزش فنی موجود در آن ها توجه می شود، چرا که نخستین ارزش ادب به عنوان هنر کلامی در شیوه بیان آن در رابطه با مضمون خاص نهفته است. قرآن کریم به عنوان کتاب آسمانی اثر ادبی ممتازی است که خداوند به بشریت ارزانی داشته است، تفسیر آن بدون درک و تعمق در سبک ویژه آن ناممکن خواهد بود. یکی از شیوه هایی که قرآن کریم در بیان فکر و ایده از آن بهره جسته است بلاغت متمایز و والای آن می باشد. بلاغتی که گاهی اعجاز قرآن کریم را در این خصیصه منحصر دانسته اند. با عنایت به این که بلاغت به سه شاخه معانی بیان و بدیع تقسیم میشود در این مقاله به سبک شناسی محسنات معنوی به کار رفته در سوره مبارکه نساء از قبیل طباق مقابله مشاکله توریه توجیه مراعات نظیر جمع تفریق تقسیم با جمع و تفریق پرداخته می شود، آنگاه کار کردهای فنی آن در این سوره مبارکه مورد بررسی و تحلیل قرار می گیرد.

زمینه و هدف: ابومسلم نامه یکی از قصه هایی است که در طول تاریخ محبوبیت بسیاری نزد عامه داشته و راویان متعددی تحریرهای مختلفی از آن شکل داده اند. در نسخه های خطی ابومسلم نامه به نام راویانی چون ابوطاهر طرسوسی، ابوبکر رازی و هشام سرخسی اشاره شده است. پژوهش حاضر براساس ابومسلم نامه منسوب به ابوطاهر طرسوسی به تصحیح حسین اسماعیلی است. مصحح زمان شکلگیری این تحریر را نیمه دوم قرن پنجم هجری تخمین زده است. در متن حاضر ابومسلم که خود از نسل عباس عموی پیامبر است، به همراه گروهی از دوستداران آل رسول، که عمدتاً پیشه ور هستند، به خونخواهی شهیدان کربلا علیه خلافت اموی قیام میکنند. سؤال این است که چه گفتمانی در شکلگیری این روایت از ابومسلم نامه نقش داشته است؟ متن چه جنبه هایی دارد و این امر چگونه با استفاده از واژه ها نشان داده شده است؟ روش مطالعه: برای دست یافتن به پاسخ این پرسش، از سبک شناسی در لایۀ واژگانی با تکیه بر شناخت رمزگانها و واژه های نشاندار بهره گرفته شده است. یافته ها: با شناخت رمزگانها و واژه های نشاندار متن دریافتیم که گفتمان فتوت، نقش اساسی در تولید این متن دارد و واژه های نشاندار، شامل واژه های نشاندار حماسی و غنایی میشوند که در این بین غلبه با واژه های نشاندار حماسی است. از طرف دیگر بررسی واژه ها نشان میدهد تقابل یکی از رابطه های کلیدی میان واژه های این متن است؛ بطوریکه کل متن حول تقابل دوگانه محبان آل رسول-مروانیان شکل گرفته و تقابل ما-آنها را به وجود می آورد. همچنین گوینده از رمزگانهای دینی و واژه های نشاندار درجهت تقویت این تقابل بهره میگیرد. نتیجه گیری: بطور کلی میتوان گفت این تحریر از ابومسلم نامه، تحت تأثیر گفتمان فتوت تولید شده است. ضمناً متنی تقابلی بوده و دارای دو جنبۀ ایدئولوژیک و پهلوانی است.

زمینه و هدف: سبک شناسی لایه ای یکی از شیوه های کاربردی در علم سبک شناسی متن بنیاد و ساختارگراست که اثر را در لایه ها و سطوح خرد تا کلان، شامل لایه آوایی، واژگانی، نحوی، بلاغی و ایدئولوژیک تحلیل و بررسی مینماید. در این شیوه زبان با توجه به بافت موقعیتی تحلیل میشود. یکی از لایه های مورد بررسی در سبک شناسی مدرن، لایه واژگانی است. هدف اصلی در پژوهش پیش رو بررسی و تحلیل زبان زنانۀ بکار رفته در پنج اثر برگزیدۀ ادبیات معاصر از زویا پیرزاد میباشد. در این جستار با تکیه بر نظریه لیکاف و سبکشناسی لایه ای قصد داریم واژگان بکار رفته در این آثار را از منظر سبک زنانه تحلیل و واکاوی نماییم. روش مطالعه: این پژوهش بشیوه توصیفی تحلیلی بر مبنای مطالعات کتابخانه ای صورت گرفته و کوشیده است سبک زنانه در آثار برگزیده زویا پیرزاد را بر اساس سبک شناسی واژگانی مورد تحلیل و واکاوی قرار دهد. محتوای مقاله به جز بهره گیری از نظریات مرتبط با سبک شناسی لایه ای با تأکید بر کتاب فتوحی رودمعجنی و نظریات لیکاف، محصول تحلیل و بررسی شخصی نگارندگان نیز میباشد. یافته های پژوهش: یافته های پژوهش نشان دهنده آن است که زبان کلّی آثار زویا پیرزاد در آثار مورد مطالعه، ویژگیها و شاخصه های مرتبط با سبک واژگانی زنان از نظر لیکاف و سبک شناسی لایه ای را داراست. نتایج پژوهش: نتایج پژوهش نشان میدهد که واژگان و صفتهای عاطفی، تشدیدکننده های واژگانی، نشانگرهای تردید، رنگواژه ها، واژگان حسی، سوگند واژه ها، پرهیز از دشواژه ها، تکیه کلامهای زنانه، واژگان حوزه خانه داری و مختص زنان، تکیه کلامهای زنانه و تصدیق کننده ها از جمله بارزترین نمودهای سبک واژگانی زنانه در آثار مورد بررسی از پیرزاد در حیطه پژوهش انجام شده است. بر اساس نتایج تحقیق، رمان «چراغها را من خاموش میکنم» در تمامی موارد از بسامد واژگان زنانه بیشتری نسبت به سایر کتب مورد بررسی بهره گرفته است.

اصطلاح سبک شناسی عبارت است از علمی که به دنبال کشف ارزش های زیبایی شناختی آثار ادبی است، که تحلیل لغوی و فنی و بلاغی متن ادبی را در پی دارد. این دانش می کوشد تا متن را از لحاظ ساختارشناسی، ژرفا شناسی و زیبایی شناسی بدون توجه به تاریخ و جامعه و زندگی پدیدآورنده که اموری خارج از متن اند، بررسی و تحلیل کند. در این جستار با تکیه بر روش توصیفی – تحلیلی سورۀ ملک در سطوح آوایی، واژگانی، معنایی و بلاغی مورد بررسی و از این رهگذر گوشه هایی از رموز هنری و فهم جنبه های ادبی و هنری سطوح مختلف زبانی مورد تحلیل قرار گرفته است. کنایه و استعاره به عنوان عناصر بلاغی برای تبیین و توصیف هر چه بهتر وقایع و معانی و برانگیختن عواطف و انفعالات درونی افراد به کار گرفته شده اند. به کارگیری این دو مؤلفه در متن آیات این سوره باعث تثبیت معنا در ذهن مخاطب و افزایش سطح آگاهی از قدرت خداوند و اختصار در کلام و بیان محتوا شده است.

سابقه و هدف: هدف از این تحقیق مقایسه نحوه اثر 2 ترکیب اتیلن دی آمین تترا استیک اسید (EDTA) و اتیلن گلیکول تترا استیک اسید (EGTA) در حذف Smear layer توسط میکروسکوپ الکترونی بود.مواد و روشها: 28 عدد دندان دائمی و تک ریشه کشیده شده انسان انتخاب و پس از تراش حفره دسترسی، تا فایل شماره 60 اینسترومنت گردیدند.  4عدد از دندانها بعنوان شاهد در نظر گرفته شدند و بقیه دندانها به 2 گروه 12 تایی تقسیم شدند. بعد ازinstrumentation ، کانالهای ریشه مربوط به گروه اول توسط 10 میلی لیتر محلول EDTA با غلظت 17% و گروه دوم توسط 10 میلی لیتر محلول EGTA با غلظت17%  بمدت 2 دقیقه شستشو داده شدند. سپس هر 2 گروه توسط 10 میلی لیتر محلول سدیم هیپو کلرایت 5% شستشو شدند. دندانهای گروه شاهد صرف توسط 10 میلی لیتر محلول سدیم هیپو کلرایت 5% شستشو داده شدند. بعد از انجام این مراحل توسط دیسک الماسی در دندانها، برشهای طولی ایجاد گردید و نمونه ها توسط میکروسکوپ الکترونی مورد بررسی قرار گرفتند.یافته ها Smear laye :بطور کامل در نمونه هایی که توسط EDTA+Naocl شستشو گردیده بودند حذف شده بود ولی ماده فوق باعث تخریب یا Erosion توبولهای عاجی شده بود. EDGA نیز بودن آنکه باعث Erosion توبولهای عاجی شود در حذف Smear layer  موفق بود.نتیجه گیری: از مطالعه فوق چنین نتیجه گیری شد که از EGTA نیز می توان بجای EDTA برای حذف محافظه کارانه تر Smear layer  استفاده نمود.

سبک شناسی متون، از جمله روش هایی است که ما را به معنا و مفهوم سازی های متکلم و جنبه های زیبایی متون راهنمایی می کند. امروزه سبک شناسی به عنوان یکی از علومی که با دانش زبان شناسی و بلاغت ارتباط تنگاتنگی دارد، جایگاه ویژه ای را در میان پژوهش های ادبی به خود اختصاص داده است. از جمله اثری که از لحاظ سبک شناسی قابل تأمل است، قرآن کریم می باشد. روشن است برای درک قرآن کریم و فهم بیشتر آن باید با ویژگی های مختلف آن از جمله اسلوب های ادبی و زبانی کاربردی اش آشنا شد و قطعاً دانش سبک شناسی برای رسیدن به این مقصود می تواند نقش چشمگیری داشته باشد. در این جستار با تکیه بر روش توصیفی-تحلیلی سورة فرقان در سطوح واژگانی، بلاغی و نحوی مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج پژوهش نشان می دهد: در سطح زبانی سورة فرقان، به نکات صرفی و نحوی توجه شده است. در سطح ادبی، استفاده از عناصر بلاغی چون استعاره، تشبیه، تکرار، التفات، استفهام و غیره، در زمینة موسیقایی و زیبایی شناختی تأثیرگذار بوده است و همه این موارد بر وجوه اعجاز بیانی سورة فرقان افزوده است. همچنین وجود بعضی از صناعات ادبی علاوه بر اینکه موجب شیوایی و تأثیرگذاری سوره شده اند، همگی در راستای هدف آیات است.

در سال های اخیر سبک شناسان متون ادبی با رویکرد سبک شناسی لایه ای، موفق به تحلیل و تفسیر باریک بینانه و دقیق تری از این متون شده اند؛ لذا بررسی لایه های مختلف سبکی، نقش موثری در کشف معانی و ایدیولوژی متون دارد. در میان لایه های چندگانه یک متن، لایه واژگانی کاربردی ترین لایه در تفسیر و بازتاب سبک و به تبع آن، جهان بینی شاعر است. پژوهش حاضر تلاش کرده است تا با دو رویکرد تحلیل زبانی-محتوایی و آماری به بررسی سبک شناسی لایه واژگانی و تحلیل ایدیولوژی حاکم بر مدایح علوی عبدالله الوایل الاحسایی شاعر عربستانی بپردازد. نتایج نشان می-دهد، با عنایت به اینکه ایدیولوژی و سبک شاعر رابطه مستقیمی با هم دارند، با بررسی سبک واژگانی اشعار مدحی الاحسایی شاهد تجلی دیدگاه های اعتقادی و دین محور از طریق واژه گزینی متناسب هستیم. واژگان این اشعار در چهار محور عینی و انتزاعی، رمزگان، عناصر اشاره گر زبانی و محور آرکاییسم مورد نقد و بررسی قرار گرفته اند. از یک طرف، بسامد بالای واژگان انتزاعی بیانگر عقیده محور بودن اشعار الاحسایی است و از طرف دیگر، کاربرد چشمگیر رمزگان شریعت و عناصر اشاره گر که به عنوان دلایل عقلی و نقلی در دفاع از عقیده وی به کار رفته اند، متضمن تاکید بر نهادینه ساختن مضامین دینی و عقیدتی شاعر است.

در زبان فارسی واژه ها و ساخت هایی با معانی متفاوتی وجود دارند که به استثناءِ جایگاهِ تکیه، تلفظی یکسان دارند. این­ ها «تقابل تکیه ای» نامیده می شوند. «تقابل های تکیه ای» دو دسته اند؛ دسته نخست شامل تقابل تکیه واژگانی بین دو واژه است که «جفت کمینه تکیه ای» نامیده می شود. دسته دوم حاصل رخداد فرایندهای واجی یا تعامل برخی عوامل ساخت­ واژی، نحوی و آوایی در سطح فراواژگانی است. تقابل تکیه ای واژگانی تنها ملاک قابل بررسی در تقابل های تکیه ای نیست؛ بلکه تقابل های تکیه ای فراواژگانی نیز وجود دارند که شایسته ی بررسی اند. در این راستا، اهداف این پژوهشِ توصیفی-تحلیلی شامل موارد زیر است: معرفی و بررسی ویژگی های جفت های کمینه ی تکیه ای؛ لزوم گردآوری، معرفی، دسته بندی و موشکافی علت ایجاد تمام تقابل های تکیه ای واژگانی و فراواژگانی بر اساس مقوله واژگانی/ نحوی عناصر متقابل؛ و پاسخ به این پرسش مهم که آیا جابه جایی تکیه، علت اصلی تمایز معنایی آن­ ها بوده است یا تکیه خود پیامد تفاوت عناصر تشکیل دهنده این تقابل هاست. دستاوردهای این پژوهش شامل معرفی، دسته بندی و موشکافی دلایل ایجاد تقابل های تکیه ای و همچنین، هویت بخشی به این تقابل ها از طریق انتخاب نام «واژگانی و فراواژگانی» برای آن­ هاست.

راهیابی به اندیشه نگارنده یک اثر، از راه های گوناگونی چون شناخت سبک نویسنده ممکن می شود. سبک شناسی شیوهٔ کاربرد زبان در یک بافت معیّن به وسیله شخص معیّن و برای هدفی مشخّص است و کاربست این روش در بررسی آثار پیشینی در عرصه مهدویت، داده های نوینی در اختیار پژوهشگران این حوزه قرار می دهد. شیخ صدوق را باید یکی از غیبت نویسان سرآمد در سده چهارم قمری دانست که با کتاب کمال الدین و تمام النعمة، روشی نوین در طرح مباحث مهدویت درانداخته است. سبک شناسی شیخ صدوق در کتاب کمال الدین با آگاهی از حوزه مباحث واژگانی و معنایی، ساختار متن، مباحث مرتبط با بن مایه متن و روش شناسی بدست می آید. مقالهٔ حاضر با توصیف و تحلیل داده های کتاب کمال الدین شیخ صدوق درصدد شناخت سبک وی برآمده است. شیخ بر خلاف دانشیان پیش از خود چون صفّار و کلینی، «خلیفه» را به عنوان واژگان کلیدی و به تکرار زیاد بکار می برد. کندوکاو در سبک صدوق نشان از آن دارد که ایشان در نظریه های کلامی خویش، «خلیفه» را نمایان گر ماهیت اصلی امامت می داند و پایداری نظام هستی را در گرو وجود خلیفه می داند؛ همچنین بازشناسی این واژه را مدخل مناسبی برای پیوند با مسائل غیبت می یابد. واژه «غیبت» نیز در سراسر کتاب در معنای پنهان بودن و در برابر «عدم» دنبال می شود. افزون بر آن در مسائل مرتبط با مهدویت از همانندیابی امام مهدی(عج)با انبیای گذشته بهره می برد و بخش روایات کمال الدین با تئوری های کلامی اثر، سازگار است.

از دیدگاه سبک­شناسی لایه­ای، قرآن­کریم با شیواترین تکنیک­های سبک­ساز، آموزه­های اخلاقی_تربیتی را مفهوم­سازی نموده است؛ هر یک از لایه­های زبانی فی­نفسه بنیانِ ارتباط نبوده بلکه روابط بینافردی با زایش معانی نوین شکل می­گیرد. در میان مفاهیم قرآن کریم، «ادعیه قرآنی» به عنوان هسته­ی عبادت، بسامد بالایی از ظرافت­های معنایی را در زیر و بم شاخصه­های ممتاز زبانی و به ویژه لایه­ی واژگانی به خود اختصاص داده است؛ براین اساس نوشتار حاضر بر آن است تا با تکیه بر روش توصیفی و تحلیلی و با رویکرد سبک­شناسی لایه­ای و مطالعه­ی موردی لایه­ی واژگانی، آموزه­های تربیتی را در هفده ادعیه قرآنی استخراج نموده و به این سوال پاسخ گوید که از چه اختیارات زبانی جهت زایش مفاهیم تربیتی استفاده شده است؟ رهیافت­های حاصل آنکه، واکاوی لایه­ی واژگانی در قالب مؤلفه­های آوایی، ساخت­واژی و جایگزینی واژگانی، مفاهیمی مانند کمال­گرایی، ادب گفتمانی، فروتنی داعی مقابل مدعوّ، ضرورت شکر نعمات و...را فراهم ساخته تا الگویی قرآنی جهت کاربردینه سازی انسان کامل و تجسم سعادت ابدی شکل گیرد. گفتنی است نوع تقاضاها، رتبه­بندی و اولویت­بندی درخواست­ها وعوامل دستیابی به تقرب الهی با بررسی الگومدار و روشمند سطوح سبک­شناختی قابل ارزیابی می­باشد.